Hingoli District

भारतातील एकमेव भूमिगत ज्योतिर्लिंग औंढा नागनाथ, हिंगोली

बारा ज्योतिर्लिंगे ही भारतातील हिंदूंसाठी सर्वात महत्त्वाची तीर्थक्षेत्रे आहेत. त्यापैकी पाच महाराष्ट्रात आहेत. या ठिकाणी शतकानुशतके शिवाची पूजा केली जात आहे. औंढा-नागनाथ हे त्यापैकीच एक आहे. औंढा नागनाथ हे हिंगोली जिल्ह्यात आहे. या तीर्थक्षेत्राला खूप महत्त्व आहे, कारण ते १२ ज्योतिर्लिंगांपैकी आठवे (आद्य) ज्योतिर्लिंग मानले जाते. अशी श्रद्धा आहे की, जेव्हा पांडवांना हस्तिनापूरमधून १४ वर्षांसाठी वनवासात पाठवले होते, तेव्हा धर्मराजाने (पांडवांपैकी ज्येष्ठ) हे सुंदर मंदिर बांधले. नागनाथाच्या मंदिरात अप्रतिम कोरीव काम आहे. हे मंदिर हेमाडपंती स्थापत्यशैलीचे असून ते सुमारे ६०,००० चौरस फूट परिसरात वसलेले आहे. महाशिवरात्री आणि विजयादशमीच्या दिवशी मोठ्या संख्येने भाविक या मंदिराला भेट देतात.

भारताची हळदी राजधानी

हिंगोली जिल्ह्याला वसमत हळदी (वसमत हळद) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या त्याच्या विशिष्ट हळदीच्या जातीसाठी भौगोलिक संकेत (GI) टॅग मिळाला आहे. वसमत हळदीला ३० मार्च २०२४ रोजी GI टॅग देण्यात आला. सांगली हळदीनंतर हा दर्जा मिळवणारी ही महाराष्ट्रातील तिसरी हळदीची जात आहे. नोंदणी ऑक्टोबर २०३१ पर्यंत वैध आहे आणि बाळासाहेब ठाकरे हरिद्रा संशोधन आणि प्रशिक्षण केंद्राने प्रस्तावित केली होती.

बाळासाहेब ठाकरे हरिद्रा संशोधन आणि प्रशिक्षण केंद्राची स्थापना ऑक्टोबर २०२२ मध्ये करण्यात आली. केंद्रात एकूण ३६ हळदीच्या जातींची लागवड केली जाते, ज्यामध्ये सेलम, प्रतिभा आणि फुले स्वरूपा सारख्या प्रसिद्ध प्रकारांचा समावेश आहे. हिंगोली हा हळदीच्या सर्वात मोठ्या निर्यातदारांपैकी एक आहे, जो दरवर्षी सुमारे १,५०० मेट्रिक टन निर्यात करतो, ज्यामुळे जिल्ह्यातील शेतकऱ्यांना सुमारे १,००० कोटी रुपयांचे एकूण उत्पन्न मिळते. जिल्ह्यात हळदीचे पीक सुमारे ३ लाख हेक्टर आहे, ज्यामुळे हिंगोली हा सर्वात मोठा हळद उत्पादक प्रदेश बनला आहे, जो भारतातील एकूण हळदीच्या लागवडीखालील क्षेत्राच्या सुमारे १५~ आहे.

तपशील पहा

लिगो इंडिया – (लेसर इंटरफेरोमीटर ग्रॅविटेशनल -वेव्ह ऑब्झर्व्हेटरी)

LIGO हिंगोली म्हणजे लेसर इंटरफेरोमीटर ग्रॅविटेशनल-वेव्ह ऑब्झर्व्हेटरी (LIGO)-इंडिया, महाराष्ट्रातील हिंगोली जिल्ह्यात बांधण्यात येणारी गुरुत्वाकर्षण लहरी वेधशाळा. ही वेधशाळा अमेरिकेतील लुईझियाना आणि वॉशिंग्टन येथील जुळ्या लेसर इंटरफेरोमीटर ग्रॅविटेशनल-वेव्ह ऑब्झर्व्हेटरी (LIGO) च्या अचूक वैशिष्ट्यांनुसार बनवलेली तिसरी वेधशाळा असेल. LIGO-इंडिया त्यांच्यासोबत काम करेल.